“Sokak Çocuğu” kavramı, aile ekonomisine katkı sağlaması için sokakta dilencilik yaptırılan, mendil sattırılan, çöp toplattırılan; sanayi sitelerinde madde bağımlısı olmaya uygun işlerde çalıştırılan, aile içi şiddet nedeniyle evlerinden kaçıp sokakta da şiddete maruz kalan ve şiddet uygulayan çocuklar için kullanılan bir ifadedir.

Bu bağlamda Sokak Çocuklarını; Sokaktaki Çocuklar, Sokağın Çocukları ve Sokakta Yaşayan Çocuklar olarak üç ayrı başlık altında toplamak mümkündür. Bu üç ayrı kategoriye giren çocukların her birinin sokak çocuğu olmasına neden olan faktörler değişiktir.

Sokaktaki Çocuklar; genellikle aile bütçesine katkı sağlaması için uygunsuz şartlarda çalıştırılan, günlük faaliyetlerinin ardından evlerine dönen çocuklardır. Aile bağları henüz kopmamıştır.

Sokağın Çocukları: Aileleri tarafından terk edilen, güvensizlik, istenmeme ve şiddete maruz kalma gibi nedenlerle evlerini terk etmiş ve aileleriyle bağları tamamen kopmuş çocuklardır. Güvensizlik duygusunun pençesinde bulunan bu çocuklar, bir yandan gruplaşarak kendilerini güvende hissetmeye çalışırlarken, bir yandan da bu gruplaşmalar sonucunda madde bağımlılığı ve diğer suçları tanıma ve bunlara karışma tehlikesiyle karşı karşıyadırlar. “Tinerci”, “Ballyci” diye adlandırılan bu çocuklar, eğer sahip çıkılmazlarsa birer suç makinesine dönüşmektedirler.

Sokakta Yaşayan Çocuklar: Sokağı ev edinen, günlük hayatlarının tamamını sokakta geçiren ve bu nedenle de büyük tehlikelerle iç içe yaşayan çocuklardır. Yaşadıkları ortam, madde bağımlısı olmaları için her türlü olumsuz şartı taşımaktadır.

Bu değerlendirmelerin ardından çocukları sokağa iten sebepleri şu maddeler halinde sıralamak mümkündür: Göç ve buna bağlı çarpık ve sağlıksız yerleşme. Yoksulluk. Kontrolsüz nüfus artışı. Ailenin eğitimsizliği. Parçalanmış aileler. Sokakta zorla çalıştırılma. Aile içi şiddet ve geçimsizlik. Fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik istismar. Sevgisizlik, ilgisizlik. Gelir dağılımındaki adaletsizlik. Çocuk haklarının yeterince hayata geçirilememesi.

Bu sebeplere maruz kalan Sokak Çocuklarını bekleyen tehlikeler ise şu başlıklar altında toplanabilir: Şiddet, Madde Bağımlılığı, Suç Karıştırılma, Cinsel İstismar, Sağlık Sorunları.

Bu tehlikelerin bertaraf edilmesi için yapılması gerekenlerin neler olduğu hakkındaki düşüncelerimize gelince…

Her şeyden önce Sokak Çocukları konusunun bir sorun olduğu konusunda toplumumuz bilinçlendirilmelidir. Aile kurumu güçlendirilmelidir. Bu çocuklar en kısa sürede eğitim süreçlerine kazandırılmalıdırlar. Çocuklardaki sevgi ve güven eksikliğini giderici önlemler alınmalıdır. Vicdanları kısa süreliğine rahatlatmak amacıyla küçük destekler çıkmak yeterli görülmemeli, sorunun kurumsal bazda çözülmesi için toplumsal fikir altyapı oluşturulmalıdır.  Bu konuda kalıcı politikalar geliştirilmelidir. Çocukların sosyalleşmeleri ve kendilerini birey olarak hissetmeleri sağlanmalıdır. Bu amaca yönelik olarak Gençlik Merkezleri açılmalı ve mevcut uygulamalar yaygınlaştırılmalıdır. Çocukların ekonomik istismarında baş rol oynayan dilencilik ve kayıtdışı ekonomik faaliyetler kesin olarak önlenmelidir. Toplumsal barışı ve sosyal dayanışmayı güçlendirici tedbirler mutlaka alınmalıdır.

Sokak Çocuklarına dair değerlendirmelerimize ve diğer sosyal sorunlara ilişkin çözümlerimize önümüzdeki sayılarda da devam edeceğiz.